RECENSIES  ‘EEN MAKELAAR IN PRUISEN’ :

 

 

JACOB DE ZOET

Jacob de Zoet schreef een recensie over een Een makelaar in Pruisen.  ‘Nicole Montagne is een ideale gids’. De recensie is hier te lezen.

21 januari 2015

 

 

STREVEN

In het oktobernummer van het tijdschrift Streven is een mooie recensie opgenomen van Een makelaar in Pruisen.

Herman Simissen schrijft: ‘Niet alleen slaagt zij er als grafica in haar observaties in beelden te vangen, daarnaast blijkt zij als schrijfster in staat onder woorden te brengen wat zij ziet, opdat haar lezers er deelgenoot van kunnen worden. Door de precisie die haar stijl van schrijven en met name ook haar woordkeuze kenmerkt, leert zij bovendien haar lezers zorgvuldig te kijken naar wat zij beschrijft (…)’.

14 oktober 2014

 

 

images

In Ons Erfdeel (nummer 3, augustus 2014) schrijft Cyrille Offermans een mooie recensie over Een makelaar in Pruisen. ‘ (…) Nicole Montagne heeft een eigen geluid, ze is een verassende aanwinst voor de Nederlandse literaire essayistiek ‘.

4 september 2014

 

 

imgres

Signalement en bespreking van ‘Een makelaar in Pruisen’ in het Zomerkatern van Trouw. ‘ (…) bijzondere verhalen en essays die spelen op bijzondere locaties (…) ‘.

25 augustus 2012

 

 

 

imgres

Carel Peeters bespreekt in de literaire kroniek van Vrij Nederland De neef van Delvaux en Een makelaar in Pruisen. Voor de volledige tekst van ‘Nicole Montagne en de kunst van het essay’  klik hier.

20 juli 2014

 

 

 

DE LEESWOLF

In het juninummer van De Leeswolf bespreekt Jean-Pierre Rondas (oud-programmamaker van radio KLARA in België) ‘Een makelaar in Pruisen’. Het is een mooi verslag geworden. Enkele quotes:

 

‘Ondertussen, letterlijk en passant, heeft ze wel op anderhalve bladzijde een prachtige éloge aan de grafiek geschreven.’

 

‘ Zo wordt de grafiek niet alleen een van haar belangrijkste onderwerpen, maar eveneens haar artistieke, schrijftalige benadering. De grafiek zit diep in haar schrijfstijl. Nu eens als een houtsnede met het contrast tussen lichte en donkere vlakken, dan weer als een ets met de droge naald, dan weer als een litho, zoals in haar prachtige stuk over die Japanse meesterdrukkers wier ideaal het was ooit rook af te kunnen drukken. ‘Rook! Afdrukken! Onder een pers’, roept ze ongelovig uit. Maar haar verhaal over de Joodse begraafplaats is zelf als rook geschreven. Mijn vergelijking is eigenlijk een synesthetische vergelijking, en ze is natuurlijk niet nieuw, maar toch kan ik haar zinnen en alinea’s lezen alsof ze waren uitgespaard, opgehoogd, getoetst, versterkt, gefixeerd, gemaroufleerd….. Als ik beelden kan lezen, waarom zou ik geen teksten kunnen bekijken zoals ik film bekijk of, inderdaad, grafiek bekijk? ‘

 

‘Waar ze toont, heeft ze het meeste indruk op me gemaakt: onderlegd, gevoelig, slim, midden in het leven, en bovendien met voor deze lezende man hier een heel erg ‘vrouwelijke’ benadering.’

 

‘ En waarom het hele boek nu Een makelaar in Pruisen heet, dat moet eerder een kwestie zijn van Looking awry (Zižek), van scheef te kijken en van, zoals we hier zeggen, scheef te slaan om recht te vangen. Zoekt u het zelf maar uit. Mij heeft ze’.

17 juni 2014

 

 

 

KUNST EN WETENSCHAP

In het zomernummer van  Kunst en Wetenschap bespreekt Ton de Laat  ‘Een makelaar in Pruisen’ :

Kunst en Wetenschap

 17 juni 2014

 

 

 

 

imgres-1

 

Een mooie recensie van De makelaar in het april-nummer van de Boekenkrant:
‘De langdurige en disproportioneel grote belangstelling van Nicole Montagne voor Oost-Europa heeft haar vruchten afgeworpen. In Een makelaar in Pruisen brengt ze dit deel van Europa tot leven in verhalen en essays’. 
En: ‘Een makelaar in Pruisen is een ode aan Oost-Europa en de kunst’. 
Door Merijn Schipper.

7 april 2014

 

 

 

hanta_logo

 

Liliane Waanders bespreekt op Hanta het hoofdstuk ‘Explosionalistische etsen’ uit Een makelaar in Pruisen. De tekst is hier te lezen.

29 maart 2014

 

 

 

imgres

Jan Meng bespreekt op radio N-H enthousiast  Een makelaar in Pruisen. U kunt de uitzending hier terugluisteren. Het betreft het tweede blok van de uitzending, na 10.uur. De bespreking valt tussen 13.12 en 17.48.

5 maart 2014

 

 

 

4ac16d4a6d5343acfffd36845c2a5252

 

 

 

 

WIM BRANDS TIPT ‘EEN MAKELAAR IN PRUISEN ‘

Op de website van de VPRO tipt Wim Brands in de rubriek ‘Smaakmakers’ Een makelaar in Pruisen. Als u het filmpje wilt bekijken, klikt u hier.

23 februari 2014

 

 

 

 

BUNT BLOGT

Teunis Bunt bespreekt Een makelaar in Pruisen. De positieve recensie is hier te vinden.

14 februari 2014

 

 

 

Literair Nederland

Recensie door Adri Altink op 3 februari 2014.

Citaat: ‘In de stukken die volgen opent Montagne steeds nieuwe vergezichten: letterlijk nieuwe dimensies door een andere manier van kijken of door messcherp de lagen van onze waarneming te fileren’.

En: ‘Nicole Montagne heeft een prachtboek geschreven (ook qua vormgeving trouwens). Ze is niet alleen een kunstenares in hout of op papier, maar kan ook haarscherp kijken, denken en formuleren. Een makelaar in Pruisen zijn beschouwingen om te herkauwen’.

Klik desgewenst hier voor de volledige recensie.

 

 

 

imgres-1

Signalement door Toef Jaeger, 25, 26 januari 2014

 

 

 

imgres-2

Recensie door André Keikes, 24 januari 2014.

Citaat: ‘Wandelen met een kreeft. Dat deed de Franse schrijver Gérard de Nerval. Lekker rustig en je hebt de tijd om goed om je heen te kijken. Het lijkt Nicole Montagne wel wat, zo schrijft ze in haar fraaie verhalen – en essaybundel Een makelaar in Pruisen. Kijken kun je moeilijk voorprogrammeren. Twee dingen tellen: langzaam voortbewegen en inzoomen. En dat doet ze dan ook op innemende wijze.’

 

 

 

images

Artikel van Tomas Vanheste, 14 januari 2014. Klik hier voor de tekst.

 

 

 

 

RECENSIES ‘SOUVENIR’ :

 

De Standaard

Recensie Mark Cloostermans

De Standaard der Letteren, 9 april 2010 (klik hier voor de tekst)

 

 

Interview AD / Groene Hart, door Jos Pak.

In het katern van zaterdag 19 december, 2009

 

 

Recensie Leeswolf / Bibliotheeksector België,

door Matthieu Sergier, september 2009 (tekst van de recensie, zie onder)

 

 

Vrij Nederland, nr. 21

23 mei 2009, door Tomas Vanheste (tekst van de recensie, zie onder)

 

 

NBD/ Biblion

door T. van Oirschot-Sparla, 2009

 

 

Recensie Vrij Nederland ‘ Vader is nergens’ door Tomas Vanheste

‘Ik kan voor jullie toch niet blijven’. Enkele dagen nadat hij deze woorden sprak, overleed de

vader van Nicole Montagne. In Souvenir heeft ze de vier seizoenen van haar verdriet opgetekend.

Montagne, beeldend kunstenares, debuteerde eind 2005 als schrijver met De neef van Delvaux.

Dat mooie boek, waarin ze balanceerde op de grens tussen essay en verhaal, werd genomineerd

voor de Jan Hanlo Essayprijs. Souvenir is opnieuw een proeve van haar stilistische vermogen.

Vaak vindt ze bijzondere formuleringen voor het onbevattelijke gevoel dat een geliefde er niet

meer is. Haar rusteloosheid verklaart ze met deze even eenvoudige als trefzekere zin. ‘Alsof ik nog

uit moet vinden waar dat “nergens” is, waar jij niet bent.’

‘Is het waar dat het verlies ons blind maakt voor de moeilijke en donkere kanten van een geliefd

mens?’ Die vraag prijkt op het omslag, maar lijkt de schrijfster niet te kwellen. Vader, een Goudse

fabrikant van souvenirs in Delfts blauw, zet ze neer als een zachtaardig man, oprecht geïnteresseerd

in de medemens, iemand die behoort tot de catagorie mensen ‘die ook in hun vrije tijd nog iets

vertimmeren aan hun stad, hun droom, hun plan’. Montagne houdt van haar vader, zonder reserve.

Dat is mooi, zonder ironie. Vanwaar toch die hardnekkige overtuiging dat diep in ieder mens de

duisternis heerst?

Een andere vraag is of een sympathiek man wel een interessant personage oplevert. Uit haar vader

een gelaagde romanfiguur scheppen, was evenwel niet Montagnes doel. Veeleer is Souvenir een

bespiegeling over hoe de herinnering te bewaren aan iemand die onherroepelijk verdwenen is. Ze

kiest daarvoor de jij-vorm, die de lezer vooral in het begin van het boek het ongemakkelijke gevoel

geeft een voyeur te zijn. Maar gaandeweg beseft Montagne ook zelf dat haar berichten niet aan haar

vader geadresseerd zijn. ‘Ik praat tegen mijn herinnering. Dat is het enige wat ik van jou nog heb.

Ik kijk hoeveel rek er in mijn herinnering zit, waar de stof wat dunner is en waar ik nog een verhaal,

een paar zinnen in kan stoppen.’

Het wonderlijke van het boekje is dat het verdriet zich literair verdiept naarmate de tijd verstrijkt.

De vroege, rechtstreeks aan het papier toevertrouwde emoties van pijn en gemis hebben voor wie op

afstand staat al snel iets clichématigs. Juist wanneer de herinnering opwelt in verhalen die op het

eerste gezicht ergens anders over gaan, wint Souvenir aan kracht. Prachtig is de vertelling over hoe

het gemis zich plotsklaps met overweldigende kracht opdringt tijdens een bezoek aan de oude, zieke

schrijver Walter Kempowski. De omweg van de literatuur overtuigt hier meer dan het directe

benoemen.

 

 

Recensie Leeswolf door Matthieu Sergier

Soms worden pareltjes uitgegeven die het verdienen iets bekender te worden. Het dagboek,

dat Nicole Montagne aan haar vader opdroeg, behoort daartoe. Zelden verschijnen boeken die

met zoveel tederheid en een bescheiden stijl essentiële levensvragen over de beleving van de

dood ondervragen.

Het boek bestaat uit vier delen, die min of meer overeenstemmen met de vier seizoenen die

volgen op de dood van de vader. Het zijn geen herinneringen aan de verdwenen persoon op

zich die de revue passeren. Eerder zijn het beschouwingen over de werkelijkheid zoals zij naar

de overledene verwijst. Het dagboek wordt voorafgegaan door drie getuigenissen van de

momenten waarop de dood toeslaat. De rode draad is de zoektocht naar een vaderfiguur die er

niet meer is, maar toch nog zoveel plaats opeist in het bestaan van zijn dochter. Dat het boek

cyclisch is, blijkt niet alleen uit de afwisselingen der seizoenen. Het boek opent en sluit

namelijk ook met een gelijkaardig beeld waarin verhevenheid en val elkaar aflossen – een

dynamiek die uitdrukking geeft aan de combinatie van twee tegengestelde richtingen: het

verlangen om in de armen van de andere opgenomen te worden enerzijds, en de noodzaak om

die andere los te laten anderzijds.

Montagnes zoektocht naar de vaderfiguur loopt via de figuur van Walter Kempowski. De Duitse

schrijver, die zij in zijn huis in Nartum gaat bezoeken, beoefent het dagboekgenre, waardoor hij

een eigenschap deelt met Nicole Montagne. Hij is zwaar ziek als zij hem ontmoet, en sterft korte

tijd daarna. Voor wie Kempowski beschouwt als een ontmoetingspunt tussen vader en dochter via

het dagboekgenre en de doorverwijzing naar de dood, is het dan ook geen verrassing dat aan de

man hele hoofdstukken besteed worden.

De grote aandacht voor de auteur van schrijversdagboeken die Kempowski was, laat verder

vermoeden dat hier niet toevallig voor het dagboekgenre als eerbetoon aan de verdwenen vader

gekozen werd. Montagnes boek buigt zich nadrukkelijk over de onvindbare tijdruimtelijke

dimensie waar de vader naartoe is. “Ik begrijp niet waar je bent. Waar je bent als je nergens

meer bent”. Vijf bladzijden verder opnieuw: (H)et is alsof ik je zoek. Alsof ik nog uit moet vinden

waar dat ‘nergens’ is, waar jij niet bent”. Zou het verhaal zoals het in een dagboek vastgelegd wordt

niet de mogelijkheid bieden om die tijdruimtelijke dimensie te benaderen? Zou het dagboek

toegang geven tot het “blauwe uur”, zoals Nicole Montagne het zelf noemt: “Het is het uur waarop

de nacht wijkt maar nog niet geweken is. Het is het uur waarin de ochtend valt, maar nog niet

gevallen is”. Inderdaad, het dagboek houdt de realiteit vast, en tegelijkertijd vormt het de

bevestiging dat die realiteit voorgoed heeft moeten wijken.

 

 

 

RECENSIES  ‘DE NEEF VAN DELVAUX’ :

 

Algemeen Dagblad,

door Jeroen de Valk, 2006

 

 

NBD / Biblion

door Annemieke Buijs, 2006

 

 

Interview VPRO De Avonden,

door Wim Brands (om te beluisteren, klik hier )